Galette bretoiak

galette bretoia

Iazko udan Bretainian izan ginen, eta lurralde hartako herrietan hain ugari diren kreperiak ezagutu genituen. Hara joan aurretik guretzat kreperiak, jatetxeetatik baino, gozotegietatik hurbilago zeuden. Bretainiakoetan, ordea, otordu politak egin genituen, modu onean eta guretzat oso gustuko platerak dastatuz: denetariko entsaladak, muskuiluak, ostrak, galette desberdinak, azken-bururako krepe goxoak… eta gainera sagardoz lagunduta! Gehiegi bete gabe egun-pasatan bazkaltzeko leku aproposak iruditu zitzaizkigun, eta zapore bretoi handikoak. Zertaz ari naizen hobeto ulertzeko, Paimpol inguruko kreperi bateko eskaintza daukazue hemen. Ez dut komisiorik jasotzen, eh?😉 (herria bai, baina kreperia ez dut ezagutu ere egiten…) Galetteen karta irekitzen baduzue, 17 desberdin agertzen direla ikusiko duzue, denetariko osagaiak konbinatuz: urdai azpikoa, emmental gazta, barazkiak, arrautza, haragia, muskuiluak, txibierroak…

Galetteak pila bat gustatu zitzaizkidan, eta geroztik ez ditut ahaztu. Bueltatu eta hilabete batzuetara sarean  errezeta bilatzea bururatu zitzaidan, eta nabigatzen nabigatzen zer uste duzue aurkitu nuela, errezetaz aparte? Ba bai, irinak eta urunak bloga, hasi berritan!! Eta geroztik jarraitu egin dut, partaide bihurtzera iristeraino. Horregatik aukeratu dut gai hau nire lehenengo ekarpenerako. Eta orain… goazen hastera!

Galetteak, oinarrian, krepen tankerakoak dira. Diferentzia nabarmena irinean dago: artobeltz-irinez egiten dira, ez gari-irinez, eta ez daramate azukrerik. Irin hau oso berezia da, zapore eta testura partikularra ematen die galetteei. Krepeak baino ilunagoak ateratzen dira, eta finak eta uniformeak izan beharrean, pixka bat lodiagoak (gutxi) eta zulotxoekin. Egin ondoren maneiatzeko errazak dira, oso flexibleak, eta baten bat sobratzen bada, enroilatuta hozkailuan gorde daitezke. Ez dauka glutenik, eta ez dakit horregatik ote den, baina niri behintzat oso ondo sartzen zaizkit, ez dira batere astunak (bueno, betegarriak izango du zerikusia honetan, ezta?).

Bestalde, lehen aipatu bezala, nahi dugunarekin bete dezakegu, dena onartzen baitu (bezperako soberakinak ere bai). Errezetarako galette tipikoena aukeratu dut: galette complète. Osagaiei buruz, gauzatxo bat: galette autentiko-autentikoak artobeltz-irina, gatza eta ura bakarrik omen darama. Beste errezeta batzuetan arrautza, gurina, belarrak, likorra… denetik aurkitu dut. Nik autentikoa + arrautza erabiltzea erabaki dut. Oso erraza da, ikusiko duzue:

Galette complète

Osagaiak

Orea egiteko (6-8 galette ertain):

  • 250 gr artobeltz-irin
  • Arrautza bat
  • 500 ml ur
  • 8 gr gatz larri

Betetzeko (galette bakoitzeko):

  • Arrautza bat
  • Urdai egosi xerra bat
  • Gazta biguin xerra batzuk
  • Gazta birrindua
Prozedura

1.- Orea egin. Osagai guztiak ondo nahastu behar dira, ore likido uniforme bat lortu arte, eskuz, irabiagailuz edo thermomixa erabiliaz. Nik irabiagailua erabili dut. Errezeta gehienetan ordubetez hozkailuan uztea gomendatzen da, baina ez dakit honek zentzu handirik daukan, irinak glutenik ez baitu. Nik hala ere utzi egin dut.

2.- Galette guztiak plantxan egin. Zartagin zabal bat aukeratu, ahal dela hertz baxuarekin. Jarri sutan ondo berotu arte, eta gurin pixkatxo batekin igurtzi. Galette bakoitzeko, orearen burruntzalekada bat bota zartaginean eta segituan hau borobilean mugitzen ibili, orea ondo-ondo zabalduta uzteko moduan, baina fin-fin.

Utzi sutan (ukitu ere egin gabe!!) orea lehortzen ari dela ikusten den arte. Minutu bat edo pare bat izango da, suaren arabera. Poliki poliki hondotik askatzen ari dela antzematen da, burbuila zabal batzuk agertzen doaz. Hemen adibidez, ertzak lehortzen ari dira, baina oraindik erdigunea egin gabe dago:

oraindik egin gabe

Egurrezko espatula zabal baten laguntzaz, ertzetik altzatzen joan, hondo guztia askatzen dela ikusi arte. Kontuz, hau garaia baino lehen egiten saiatzen bazarete galettea puskatu egingo da eta.

galettea askatzen 1 galettea askatzen 2 galettea altzatzen 3

Utzi beste minutu bat beste aldetik egiteko, eta atera plater azal batera.

galettea buelta emanda 1 galettea buelta emanda 2

Askoz ere hobeto ulertuko duzue prozesua bideo hau ikusiaz. Krep gozoa dela dirudi, baina biak berdin egiten direnez, ez du garrantzi handirik. Orea banatzeko erabiltzen duen makiltxoaren ordez, guk zartaginaren ipurdia “meneatu” beharko dugu, orea ondo bana dadin. Galetteak bata bestearen gainean pilatzen joan. Hasierakoetatik azkenengotara itxura asko joango da hobetzen, ikusiko duzue.

3.- Galetteak bete. Profesionalek galettea sutan egiten ari den bitartean botatzen dizkiote gazta, urdai egosia eta arrautza ere bertan frejitzen dute, baina nik nahiago dut bi fasetan egin, ez baititut denborak ondo menderatzen.  Jarri berriro zartagin zabala sutan, ez oso bizi, eta zabaldu gainean galette bat. Berotu denean, jarri gainean gazta xerrak, eta pixka bat urtzen denean, urdai egosi xerra. Aparte,  zartagin txiki batean frejitu arrautza bat, eta kontu handiarekin galettearen gainean jarri. Bota gainetik gazta birrindua.

ia eginda

Atera galettea platerera eta tolestu ertzak erdi-aldera, nahi den itxura emanaz: karratua, hirukia, bi alde bakarrik… begira diseinu desberdinak.  Nireak, galette txiki xamarrak direnez, hirukiak. On egin!!

galette complete

galette complete 2

8 Iruzkin

Marik idatzia, Uncategorized atalean

8 responses to “Galette bretoiak

  1. Mari!
    errezeta hau primeran datorkit “millo corvo” arto irina erabiltzeko, arto irin baltza baita. Arto irin galiziarra da eta gordeta izan dut.
    Crepe-zaleak amorruak gara eta hauexek izugarriak dirudite.
    Esangotsut zelan ateratzen diren nire “gailetteak”.
    Mila esker errezeta erakusteagatik.

    Muxu bat

    • mari

      Kaixo Teba,
      animo eta egin froga, espero dut gustokoak izango dituzula. Erabili dudan betegarria han oso tipikoa da, baina esperimentoak ere egin ditzakezu: berduratxo potxatuak, atuna tomatearekin…

      muxuak!

  2. juantxo

    Aupa Mari,
    Ez da modu txarra blogean hasteko, ez horixe!!!
    Galetteak, ez ditut sekula probatu (krepeak, bai) baina zuk egin dituzunak betegarri horrekinnn … ufa!!! mundialak, seguru.
    Blogarekin, nola egin zenuen topo jakitzea, asko gustatu zait. Istorio hori jakinda, aritzeko errezeta aproposena iruditu zait gainera.
    Galdera bat, beti egiten dira artobeltzarekin edo edozein irin erabili daiteke?

    Muxu bat, guapa.

    • mari

      Aupa Juantxo,
      betidatik deitu izan dit ogiaren munduak, irinak, oreak… aurretik saiakera batzuk ere eginak nituen, baina blog hau topatzeak guztiz murgildu arazi ninduen.
      Galetteen irin motari buruz… ez dakit ba. Wikipedian irakurri dut artobeltza lur pobre eta azidoetan ondo egokitzen den landarea dela, eta seguru horregatik Bretainian oinarrizko “zereal” (berez ez da zereala) moduan landu izan zutela.

      Egia esan, krepeak gari irinarekin egiten badira, seguruena ez dela arazorik egongo galetteak beste edozeinekin egiteko. Hori bai: zaporea ez da bera izango, eta agian egin ondoren hartzen duten malgutasuna ere ez. Alegia, maneiatzerakoan puskatzeko joera izan dezaketela. Baina arrautz gehiago erabiliz konponduko litzateke hori, krepetan bezala. Onena: froga egitea!

      muxuak eta laister arte,

  3. Olaia

    Aupa Mari

    Asko gustatu zait errezeta.Nire gurasoek bretañatik krepen errezeta liburu 1 ekarri zidaten,eta bertakoak trigo sarracenoreki eginak zeuden. Probatu ze.ituzten horrelakoak?
    MUXU BAT

    • mari

      Aupa Olaia,
      bai, jejejeje. Sekretutxo bat kontatuko dizut: orain arte nik ere trigo sarraceno, gari sarrazenoa, sarrazena (frantsesez sarrasin esaten diote) deitzen nion, baina OGIPEDIA kontsultatu eta euskaraz artobeltza deitzen dela jakin dut, eta horrela erabili dut errezetan. Beti ikasten da zerbait, ezta?

      Krep eta galetten mundua oso erakargarria da, seguru liburu horretan bariante bitxiak topa ditzakezula. Animo eta praktikatu!

      muxu handi bat

    • mari

      Olaia, gauzatxo bat komentatzea ahaztu zait: gazteleraz “trigo sarraceno” ere ez omen da izen zuzena, berez ez delako zerealen familiakoa (aleak banan bana ateratzen dira, ez “espiga” moduan).
      Landarearen berezko izena “alforfón” omen da.

      Ondo bizi

      • olaia

        jejeje

        Ai ai aiiii, taldetik botako al nauzue? Ogipedian jartzen badu, jakin beharko nuke!!! jajaja

        Milesker azalpenarengatik. Egia esan artobeltza irakurri nuenean ez nekien zertaz ari zinen, uste nuen artoaren bariante bat izango zela…

        Muxu bat

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s