Artxiboa gaika: Marik idatzia

Okinon topaketa Eibarren: Hamaika ogi!!

Orain dela pare bat aste blog honetako 13 partaide Eibarko Iturburu ikastolan elkartu ginen, biltzen gaituen gai kuttunaren inguruan: ogia egiten. Euskal Herriko punta guztietatik (baita Castellonetik ere!) etorri, eta mahai luze baten inguruan irin, ur eta ama ohore artean gure esperientziak eta gauzak egiteko moduak partekatzeko aukera ederra izan genuen. Mahai oparo honetatik 11 ogi itxuroso jaio ziren, parteideetako bi bazkaltzera bakarrik etorri zirelako (ai, lana…). Hori bai, beraiek egindako ogia ekarri zuten bazkaltzeko. Eta oso ona, portzierto. Argazkian 10 bakarrik ageri badira, norbaitek berea azkar asko jaso zuelako izan zen. Lapurketaren beldur? lotsa? antsietatea? gosea? auskalo…

Goiza ziztu bizian pasa zen. Batek modu honetara oratzen duela, besteak bestera, nik olioa botatzen diot, ba nik ez, niri ur gehiegi iruditzen zait hori, ba nik gatz gutxiago botako diot… Kuriosoa izan zen besteak nola moldatzen diren zuzen-zuzenean ikustea, sarea alde batera utzita. Nik adibidez parean Roser neukan, Castellonetik asteburu pasa etorritako partaidea, eta oratzen daukan “kalloa” deskriba ezina da… ke makina!!! Ez daukat ez argazki ez bideorik, eskuak orean sartuta izanik zaila izaten baita.

Ama orearekin egindako ogiak izanik, hartzidura luzeak berriketarako eta momentuan laberatutako pizza batzuk dastatzeko aprobetxatu genituen, Juantxo eta Tebaren eskutik, mmmmmmm! ze onak. Aipatu beharrekoa da bi partaide hauek izan direla tailer honen antolatzaile finak. Orokorrean, han bildu ginen guztiok ogiaren munduan esperientzia pixka bat badaukagula argi ikusi zen, baina Juantxo, Teba eta baita Roser ere maila aurreratuago batean mugitzen dira, ia-ia profesionalak!

Bazkaria denon artean ekarritako kutixiekin osatu genuen: entsaladak, pipertxoak, patata-tortilak, oilaskoa, sagardoa, gazta, postre goxoak (ai, postreak!), mistela… Eta azkenik, ogiak laberatzen hasi ginen. Labea kontrolatzeak bazuen bere koxka, industriala eta oso potentea baita. Ogiak gehiegi ez kixkaltzeko, itzali, piztu, itzali, piztu… ibili behar izan genuen. Bueno, honetaz ere, egia esan, Juantxo eta Teba arduratu ziren, nola bestela!

Guztira hiru edo lau labekada izan ziren, azkenerako mahai gainean ogi bilduma polita osatuz, bata bestea baino tentagarriagoa, guztiak dotoreak:

Eta horrela joan zitzaigun eguna, lanean eta berriketan, berriketan eta elkarrekin jan-edanean, beste behingoz ere ogi kontuez aparte amankomunean interes asko partekatzen ditugula agerian utziaz. Milesker Juantxo eta Teba, horrelako egun polita oparitzeagatik. Eta ogia mundiala zegoen, portzierto!!

Hurrengo batean, partaideok ogia egiteko erabiltzen ditugun tresnak aurkeztuko ditut. Bilduma egina dago, baina sarrera hau gehiegi luzatuko litzateke. Bitartean, segi esperimentuak egiten, eta… on egin!

Advertisements

6 Iruzkin

Marik idatzia, Uncategorized atalean

Zekale, gari eta mahaspasadun ogia

zekale, gari eta mahaspasadun ogia

Ikusten dituzuen ogi hauek susto eder bat pasa ondoren egin ahal izan ditut: ama orea gaixo izan dut. Aurreko labekada egiteko hozkailutik atera eta elikatu ondoren pattal ikusten nuen, ia burbuilarik gabe, normalean baino usain fuerteagoa, kolore arraroa (horiagoa)… Hala ere ogia egin nuen, baina oso gutxi igo ziren, haiek adreiluak! Zer egin? ba jakintsuei aholkua eskatu, noski! Gure Juantxori idatzi, eta bere aholkuei jarraituz eta pazientzia handiarekin, berriro bizi-bizi daukat, eta hauek dira egindako lehen ogiak.

Errezeta Iban Yarzak ogiaren foroan aurkeztua daukana da, pixka bat egokituta. Normalean 500 gr. indarreko galirin erabiltzen dut, baina etxean ez neukan hainbeste, eta beraz falta zitzaidana galirin erdi-integralez osatu dut. Emaitza gustatu zait, hala ere betiko moduan eginda zaporez finagoak ateratzen zaizkidala esango nuke.

OSAGAIAK

  • 280 gr. indarreko galirin
  • 220 gr. galirin erdi-integral
  • 250 gr. zekale irin integrala
  • 300 gr. ama ore
  • 420 ml. ur
  • 18 gr. gatz
  • 22 gr. fruktosa (azukrea erabil daiteke)
  • 75 gr. mahaspasa

PROZEDURA

Osagai guztiak, mahaspasak ezik, nahastu ondo bol batean, poliki eta kontuarekin. Nik normalean lehendabizi solidoak nahasten ditut (irinak, gatza eta fruktosa, kasu honetan), ondoren ama orea eta bukatzeko ura. Utzi ordu erdiz batez, ura ondo xurgatu dezan.

Mahaigaina ondo garbitu, eskuak ere bai, eta nahasketa bertara irauli. Oratu, dena bildua dagoela eta “txikle” kontsistentzia daukala nabaritu arte. Nik bi alditan egiten dut: hiruzpalau minutu, utzi lasaitzen minutu pare bat, eta beste hiruzpalau minutu. Moduari buruz, gutxi gora-behera Bertinet teknika erabiltzen dut. Ore sendoa da eta maneiatzeko erraza.

Bola garbitu, olibolioarekin igurtzi eta jarri bertan orea, trapu batez estalia. Lehenengo hartzidura egiten hiru ordu t’erdi utzi dut, tenperaturaren arabera motzago ere izan daiteke, eta hartzidura bitartean tolesdura pare bat egin dizkiot. Bigarrengoan sartu dizkiot mahaspasak. Horretarako, orea ondo zabalduta dagoenean (laukizuzen baten moduan) jarri gainean mahaspasen erdiak, eta gero heren bakoitza tolesterakoan joan mahaspasak eransten, azkeneko tolesduran izan ezik (kanpoan geratuko lirateke!) Pasa berriro orea bolera, eta hartzidura bukatzen utzi, estalita.

Bigarren hartzidura egiteko banetoiak erabiltzen ditut. Hauek prestatu egin behar dira, bertara irin euria botaz, orea itsatsi ez dadin. Mahaigainean ere irin euria bota eta atera bertara orea. Orea bi zatitan banatu eta formatu. Hau egiteko, orearen hertzak erdi aldera eramaten joaten naiz, orea mugitzen dudan bitartean. Helburua, orearen gainazalean tentsioa sortzea da. Pasa ogiak banetoietara, hertzak bildu ditugun aldea goraka eta gainazal leuna banetoiaren kontra ipiniaz.  Ia beste lau ordu utzi dut, gutxi igotzen ari zela iruditzen baizitzaidan. Hau ere aldakorra da, tenperaturaren arabera.

Eta azkenik, labera. Piztu labea topera, nire kasuan 250º. Bitartean, ogiak banetoietatik sukaldeko taula edo antzekoetara irauli, laberako paperaren gainera bada hobe, eta ebakidura egin. Nik “gilette” batekin egin diet, labanarekin baina hobeto moldatzen naiz eta. Labea bero-bero dagoenean, lurringailu edo espraiarekin ura bota bere paretetara eta beheko bandejara. Nik lehen ontzitxoa sartzen nuen azpikaldean ur bero-beroarekin, baina orain egiten dudana da espraiarekin ur pila bat bota bertara, erosoagoa egiten zait. Kuestioa lurruna sortzea da. Kontu handiarekin sartu bi ogiak, eta hasierako 10-15m tenperatura horretan mantendu, 5m-ero espraiarekin ura botaaz. Ogi honek denbora asko behar du guztiz zabaltzeko, eta hau ez bada egiten, gogortu egiten da eta gutxi handitu (Iban dixit). Nik 15m-tara tenperatura jeitsi egiten dut 170-180ºra, bestela goikaldea erraz bezten zaie. Guztira ordubetez eduki ditut labean, eta gero itzalita eta atea pixka bat irekita beste 15m. Bukatzeko, atera eta labeko parrillan utzi ditut atseden hartzen.

Sarrera hau Juantxori eskainia da, emandako laguntzagatik ondo merezia! Gainera bere iradokizuna izan da ogi hau publikatzea. Maixu, txintxo-txintxo zure esanetara, ikusten duzu. Bueno, baina ez gehiego fidatu, eeeeh??? 😉

 

13 Iruzkin

Marik idatzia, Uncategorized atalean

Galette bretoiak

galette bretoia

Iazko udan Bretainian izan ginen, eta lurralde hartako herrietan hain ugari diren kreperiak ezagutu genituen. Hara joan aurretik guretzat kreperiak, jatetxeetatik baino, gozotegietatik hurbilago zeuden. Bretainiakoetan, ordea, otordu politak egin genituen, modu onean eta guretzat oso gustuko platerak dastatuz: denetariko entsaladak, muskuiluak, ostrak, galette desberdinak, azken-bururako krepe goxoak… eta gainera sagardoz lagunduta! Gehiegi bete gabe egun-pasatan bazkaltzeko leku aproposak iruditu zitzaizkigun, eta zapore bretoi handikoak. Zertaz ari naizen hobeto ulertzeko, Paimpol inguruko kreperi bateko eskaintza daukazue hemen. Ez dut komisiorik jasotzen, eh? 😉 (herria bai, baina kreperia ez dut ezagutu ere egiten…) Galetteen karta irekitzen baduzue, 17 desberdin agertzen direla ikusiko duzue, denetariko osagaiak konbinatuz: urdai azpikoa, emmental gazta, barazkiak, arrautza, haragia, muskuiluak, txibierroak…

Galetteak pila bat gustatu zitzaizkidan, eta geroztik ez ditut ahaztu. Bueltatu eta hilabete batzuetara sarean  errezeta bilatzea bururatu zitzaidan, eta nabigatzen nabigatzen zer uste duzue aurkitu nuela, errezetaz aparte? Ba bai, irinak eta urunak bloga, hasi berritan!! Eta geroztik jarraitu egin dut, partaide bihurtzera iristeraino. Horregatik aukeratu dut gai hau nire lehenengo ekarpenerako. Eta orain… goazen hastera!

Galetteak, oinarrian, krepen tankerakoak dira. Diferentzia nabarmena irinean dago: artobeltz-irinez egiten dira, ez gari-irinez, eta ez daramate azukrerik. Irin hau oso berezia da, zapore eta testura partikularra ematen die galetteei. Krepeak baino ilunagoak ateratzen dira, eta finak eta uniformeak izan beharrean, pixka bat lodiagoak (gutxi) eta zulotxoekin. Egin ondoren maneiatzeko errazak dira, oso flexibleak, eta baten bat sobratzen bada, enroilatuta hozkailuan gorde daitezke. Ez dauka glutenik, eta ez dakit horregatik ote den, baina niri behintzat oso ondo sartzen zaizkit, ez dira batere astunak (bueno, betegarriak izango du zerikusia honetan, ezta?).

Bestalde, lehen aipatu bezala, nahi dugunarekin bete dezakegu, dena onartzen baitu (bezperako soberakinak ere bai). Errezetarako galette tipikoena aukeratu dut: galette complète. Osagaiei buruz, gauzatxo bat: galette autentiko-autentikoak artobeltz-irina, gatza eta ura bakarrik omen darama. Beste errezeta batzuetan arrautza, gurina, belarrak, likorra… denetik aurkitu dut. Nik autentikoa + arrautza erabiltzea erabaki dut. Oso erraza da, ikusiko duzue:

Galette complète

Osagaiak

Orea egiteko (6-8 galette ertain):

  • 250 gr artobeltz-irin
  • Arrautza bat
  • 500 ml ur
  • 8 gr gatz larri

Betetzeko (galette bakoitzeko):

  • Arrautza bat
  • Urdai egosi xerra bat
  • Gazta biguin xerra batzuk
  • Gazta birrindua
Prozedura

1.- Orea egin. Osagai guztiak ondo nahastu behar dira, ore likido uniforme bat lortu arte, eskuz, irabiagailuz edo thermomixa erabiliaz. Nik irabiagailua erabili dut. Errezeta gehienetan ordubetez hozkailuan uztea gomendatzen da, baina ez dakit honek zentzu handirik daukan, irinak glutenik ez baitu. Nik hala ere utzi egin dut.

2.- Galette guztiak plantxan egin. Zartagin zabal bat aukeratu, ahal dela hertz baxuarekin. Jarri sutan ondo berotu arte, eta gurin pixkatxo batekin igurtzi. Galette bakoitzeko, orearen burruntzalekada bat bota zartaginean eta segituan hau borobilean mugitzen ibili, orea ondo-ondo zabalduta uzteko moduan, baina fin-fin.

Utzi sutan (ukitu ere egin gabe!!) orea lehortzen ari dela ikusten den arte. Minutu bat edo pare bat izango da, suaren arabera. Poliki poliki hondotik askatzen ari dela antzematen da, burbuila zabal batzuk agertzen doaz. Hemen adibidez, ertzak lehortzen ari dira, baina oraindik erdigunea egin gabe dago:

oraindik egin gabe

Egurrezko espatula zabal baten laguntzaz, ertzetik altzatzen joan, hondo guztia askatzen dela ikusi arte. Kontuz, hau garaia baino lehen egiten saiatzen bazarete galettea puskatu egingo da eta.

galettea askatzen 1 galettea askatzen 2 galettea altzatzen 3

Utzi beste minutu bat beste aldetik egiteko, eta atera plater azal batera.

galettea buelta emanda 1 galettea buelta emanda 2

Askoz ere hobeto ulertuko duzue prozesua bideo hau ikusiaz. Krep gozoa dela dirudi, baina biak berdin egiten direnez, ez du garrantzi handirik. Orea banatzeko erabiltzen duen makiltxoaren ordez, guk zartaginaren ipurdia “meneatu” beharko dugu, orea ondo bana dadin. Galetteak bata bestearen gainean pilatzen joan. Hasierakoetatik azkenengotara itxura asko joango da hobetzen, ikusiko duzue.

3.- Galetteak bete. Profesionalek galettea sutan egiten ari den bitartean botatzen dizkiote gazta, urdai egosia eta arrautza ere bertan frejitzen dute, baina nik nahiago dut bi fasetan egin, ez baititut denborak ondo menderatzen.  Jarri berriro zartagin zabala sutan, ez oso bizi, eta zabaldu gainean galette bat. Berotu denean, jarri gainean gazta xerrak, eta pixka bat urtzen denean, urdai egosi xerra. Aparte,  zartagin txiki batean frejitu arrautza bat, eta kontu handiarekin galettearen gainean jarri. Bota gainetik gazta birrindua.

ia eginda

Atera galettea platerera eta tolestu ertzak erdi-aldera, nahi den itxura emanaz: karratua, hirukia, bi alde bakarrik… begira diseinu desberdinak.  Nireak, galette txiki xamarrak direnez, hirukiak. On egin!!

galette complete

galette complete 2

8 Iruzkin

Marik idatzia, Uncategorized atalean