Egilearen Fitxategiak: pantxika

Kanela opiltxoak

Egunon denei,

Ez pentsa, ez, ahaztuak zintuztedanik. Azkenaldi honetan etxean egin ditudan gauza batzuei zenbait argazki atera diet edo argazkia atera behar niela pentsatu… baina gero edo argazkia ateratzea, edo argazkiak ordenagailura igotzea, edo post-a bera idaztea…

Baina guzti hau gaurtik aurrera amaitu egin da! Krisiari ezker gaurtik aurrera denbora gehiago izango dut nire kontuetara dedikatzeko! Eta blog honi arreta gehiago dedikatzeko!

Iupi!

Gaurko opiltxoak ortziralean, laneko azken egunean, lankideak agurtzeko eraman nituenak dira. Bi aste lehenago, bertze lankide bat agurtzeko ere eramanak nituen, baina nire labe madarikatuari esker nahiko idorrak eta pisuak atera ziren. Oraingoan, labearen zatia (niretzat delikatuena egiten zaidan fasea) ondo-ondo zainduta (denbora eta potentzia gutxiagoaz, eta beroa azpitik bakarrik eta bentiladoreaz) askoz ere itxurosoagoak gelditu ziren.

Faseren batean argazkia ateratzea ahaztu zitzaidan, baina espero dut azalpenak nahiko argiak izatea. Errezeta bera, Dan Lepard-en The Art Of Homemade Bread liburutik aterata dago (Chelsea buns).

OREA:

– 450 gr. irin (150 gr. arrunt eta 300 gr. ogia egiteko baliagarri dena)

– 9 gr. gatz

– 150 ml. likido, erdia ura eta erdia esnea, 20ºC-tan

– 2 arrautze (120 gr. aprox.)

– 50 gr. arto-siropea (hemen, ni lehenbizikoan 50 gr. ezti bota nion, baina gero opilek sobera ezti-zaporea zuten, beraz, bigarrenean goilarakadatxo bat ezti bota nion bakarrik)

– 14 gr. legamia freskoa.

BETEGARRIA:

– 100 gr. azukre-gorria

– 50 gr. gurin

– 1 goilarakada kanela

– 50 gr. mahaspas (errezetan 100 gr. jartzen zuen)

ERREZETA:

Errezeta nahiko sinplea da: alde batetik, legamia likidoan disolbatu eta arrautzeak eta sirope/eztia gehitu. Bertzaldetik nahastu diren irina eta gatza gehitu eta oratu. Toki epelean utzi ordu batez.

Denbora pasata, orea zabaldu 12 inch-etako zirkunferentzia lortu arte (nik laukizuzen bat egin nuen, niri iruditu zitzaidan bezala). Orearen gainetik gurin urtua hedatu lehenbizi, eta azukre, kanela eta mahaspasak gero. Orea zigarro bat bezala bildu, estu-estu. Eta zigarroa hainbat xerratan moztu.

Hemengo argazkia ateratzea ahaztu egin zitzaidan. Barkatu.

Xerrak labe-erretilu batean pausatu eta ordubetez hartzitzen utzi.

Ondoren, Dan Lepardek aurretik 210ºC-tara berotua dagoen labera 30 minutuz sartzea erraten du, eta gero 190ºC-tara jeitsiz bertze 15-20 minutuz labean kontzea. Bueno, lehenbiziko aldian 30 minutuz 210ºC-tan labekatu ondoren nire opilak sobera labekatuak zeuden. Beraz, bigarren aldirako, Dan Lepardek zioenaz ahantzi eta opiltxoak 25 minutuz 180ºC-tan kontu nituen, labea azpitik bakarrik eta bentiladorea aktibatua duen programaz.

Ah! Labera sartu baino lehen azukrez zipriztindu behar dira eta labetik aterata 50 gr. azukre-hauts eta 50 gr. esne nahasketaz margotu.

Pena da lehenbiziko saiakeran ez nuela argazkirik atera, labea modu okerrean erabiltzeak lan guztia nola hondatu dezakeen ikus zenezaten… Eta hauek ere, oraindik tenperatura apalagoan egin zitezkeela iruditzen zait (hori ba, NIRE labean)

 

 

Advertisements

7 Iruzkin

Uncategorized atalean

Mari Domingirentzat briotxea

Nik uste pare bat urte pasatu direla Tebak briotxearen errezeta pasatu zidanetik.

Han zegoen, sukaldeko liburuen apalategian gordea.

Bere momentua itxoiten.

Eta momentua azkenean ailegatu zen, pasaden astean. Gabon hauetan gure etxean Olentzeroren laguntzaile lanak egin dituen norbaiti eskerrak emateko zerbait berezia egin nahi nuen eta briotxeaz oroitu nintzen.

Hauexek dira osagaiak:

– 500 gr. indar-irina

– 57 gr. azukre

– 10 gr. gatz

– 337 gr. arrautze (6 arrautzeren pisua, pil)

– 15 gr. legamia fresko

– 250 gr. gurin

Lan gehiena aurreko egunean egin behar da:

1.- Osagai guztiak (gurina izan ezik) nahastu eta oratu.  10 bat minutuz.

2.- Gurina gehitu eta oratu, oratu, oratu, oratu. Ore xuabe-xuabe eta distiratsua gelditu behar da. Oratzea briotxearen zatirik garrantzitsuena da, gero ondo igo dadin.

3.- Hozkailuan sartu.

Egunean bertan:

1.- Hozkailutik atera eta 30-60 minutu utzi giro-tenperatura hartu arte.

2.- Forma eman eta hartzitzen utzi, tamaina bikoiztu arte. Briotxe bakarra edo hainbat briotxe txiki egiten bada, denbora gehiago edo gutxiago izango da.

3.- Arrautzakin margotu eta 190ºtara dagoen labean sartu (haizagailuarekin hobe). 10 minututara zilar-papera jarri nion gainetik, eta 15 minutu gehiago izan nuen barruan. Halere, hurrengoan zertxobait gehixeago kontuko dudala iruditzen zait.

Nahiko harrotu zen arren, hozterakoan berriz ere pittat jeitsi egin zen, pentsatzen dut denbora gutxiegi egon zelako.

Milesker M., zure laguntza gabe norbait oparirik gabe gelditzeko zorian egon zelako.

13 Iruzkin

Irunek idatzia atalean

2. urteurrena

 

Gezurra dirudi, baina dagoeneko 2 urte pasa dira

Zenbat gauza ikasten, zenbat jende ezagutzen, zenbat zapore berreskuratzen ari garen…

 

Z O R I O N A K !!!!!!

4 Iruzkin

Uncategorized atalean

Zugarramurdiko inguruetan (II) edo Mathieu Mendizabalen proiektua ezagutu

Oharra: sarrera hau bertze honen jarraipena da.

(…) Igandean Mathieu Mendizabal bisitatzera joan ginen, Donazaharrera, bertan ogia egiteko antolatzen ari den atelier edo tailerra ikustera.

Mathieuk bere okin ibilbidea Bretañan hasi zuen. Bertan, hasiera batean abeltzantzako ikasketei ekin bazion ere, mundu hori berak uste baino gogorragoa zela konturatuta okin artisau baten eskutik murgildu zen pasioa, ilusioa eta bokazioa bihurtu den bere gaur egungo ogibidean.

Euskal Herrira bueltatuta, ogi ekologikoa egiten hasi zen Domintxinen, Sortalde elkarteak lagunduta, baina bere ogi/bizibide proiektua borobildu nahian, garia ogi bihurtzen duen prozesu magikoaren etapa guztiak bere gain hartu nahi izan zituen. Lurrak praktika iraunkor eta ekologikoaz landuz kalitatezko ogia egiteko moduko garia emango diolakoan, lursailen bila murgildu zen Mathieu. GFAM elkarteari esker(*), lur sail batzuk lortu ditu berak ereindako, landutako, bildutako eta ehotutako gariaz ogia egin eta horretaz bizitzeko.

Donazaharren kokatua dagoen bere atelierran, oraindik obretan dagoena, garia bildu, garbitu eta ehotuko du eta ama-orez ogi ekologikoak egingo ditu.

Obretan egonagatik ezin izan genuen bere labea ikusi, oraindik ez bait diote ekarri. Kontatu zigunagatik, azken teknologiaz egindako labea da. Beraz, jartzen duenean beste bisita bat egin beharko dugu hura kuxkuxeatzera!

Ehiera (errota hegoaldekoentzat) bai, jarrita eta martxan dauka. Piztu eta demostrazio txiki bat ere egin zigun, bere azalpenez lagunduta. Errota-galbahea “Astrie” markakoa da eta granito harriekin birrintzen du alea. Oso prozesu modernoa baina aintzinako erara.

Hemen behean halako errotei buruzko informazioa ikus dezakezue. Irudiaren gainean klikatuz beste leihoan irakurri ahal izango duzue “zoom-a” erabiliaz.

Han geundela, Mathieu hainbat gauzei buruz mintzatu zen: Bretañako okin artisauek osatu duten sare indartsu eta sendoaz, biodibertsitateaz, hazi ekologikoen problematikaz gaur egungo merkatu/ordenamendu kapitalista/merkantilistan eta haien alde lan eskerga egiten duten elkarteez

Ateliera ikusita, Donapaleura joan ginen bazkaltzera eta handik Zuberoako bidea hartu genuen bere gari-saila ezagutzera. Bidean, oraindik Benafarroan geundela, gaur egun erabiltzen duen laba bisitatu genuen. Aintzinako laba da, Pagola herrixkan lagun batzuen baserrian kokatuta dagoena eta eurek (Mathieu ta lagunek) konpondu zutena eroria baitzegoen. Bi urte daramatza ogia egiten eta labekatzen laba horretan, astelehenero.

Hasiera batean, lagunen etxeko saloian (!!!) oratzen eta prestatzen bazuen ogi-orea, orain arropa garbitzeko gelan (!!) berarentzako propio atondua txoko txiki bat dauka. 2 metro karratu eskasetan astelehenero eskuz oratu eta maneiatzen ditu 80 kg. ore, 40 kiloko bi txandatan (!!!!!!!!!). Ikusi beharko zenukete, nola aritzen den detaile guztiak mimoz kontrolatzen, berea ez den etxean ahalik eta traba gutxien egiteko!

Prozesu osoan erabiltzen dituen tresna eta erreminta guztietatik XXI. mendekoa den gauza bakarra berriki erositako laser bidezko termometroa da, bertze guzti-guztiak XX. mendeko hasierako, edo lehenagoko, tresnak dira.

40 kilo eskuz oratzeak ze suposatzen duen ikus dezazuen:

Pagolatik Zuberoara, Aruera, joan ginen, bere 10 hektareako lursaila ikustera. Denboraldi hasieran denean garia erein bazuen ere, erdiak pasa belardi gisa eman beharko du bizpahiru urtez, otadi izandako lurrak emankor izateko soberan duen azidotasuna galdu dezan. Ez du presarik egoera hau artifizialki iraultzeko. Mathieuren esanetan lurra naturalki etorriko da bere onera.

Bitartean, urtero ereingo duen 20 mota ezberdinez osatutako gari-hazi nahasketak, eskarmentu handiko laborari akitaniar batek hogei urtean zehar egin dituen aproba eta ikerketen ondorioz lortu duen gari-hazi nahasketa, Zuberoko lur eta klimara egokitzen joango da. Barietate batzuk atzean geldituko dira, desagertzerarte akaso eta beste batzuk aurrera egingo dute, urte bakoitzean egingo duen eguraldiaren arabera ezaugarri desberdinak izango dituen uzta lortzeraino. Espelta eta zekalea ere landuko ditu.Itxura ederra zuten gari aleek: bizardunak ta ez bizardunak, altuak ta baxuak, finak ta potoloagoak, denak eguzkitan… oso-oso polita.

Gari-aleek eta haizeak sortzen zuten musika eta Mathieuren hitzen poesia adituta, berriro martxan jarri ginen Gamartera, bere iurta ikustera. Hobe erranda, geratzen den arrastoa, eguzkiak erre egin baizion. Iurta, lagun batena den Galtxetaburu izeneko etxe bateko lurretan jarria zuen eta bertan dituen sendabedarrak, loreak eta esperimentaziorako ereindako gari sortak erakutsi zizkigun. Sendabedar eta lore batzuk, ikusi ez ezik, dastatu ere egin genituen.

Denetara porronponpila kilometro egin genituen, eta ez Zugarramurdiko inguruetan bereziki, egun sargori batean, baina pena merezi izan zuen. Eguneko ibilbidearen mapa:

Eguna nahiko nekatuta amaitu genuen, emandako buelten eraginez turista japoniarrak bihurtu ginela susmatuta, baina zoragarria izan zen Mathieu bezalako pertsona maitagarri eta goxoa ezagutzea eta bere proiektua ezagutzeko eta zuei guztioi ezagutarazteko eman digun aukera; proiektu sendoa, ekologikoa, idealista, konpromisoz, ilusioz eta errespetuz betea… Horixe baita Mathieu eta bere proiektua ezagututa gehien hunkitzen duena: bere inguruarekiko (bai gauzekiko, bai izakiekiko) uneoro erakusten duen errespetua, frantses politess-etik haratago doana, sentimendu sakon eta guztiz sinesgarria dena.

(*) GFAM Lurra taldea 1979. urteaz geroztik dabil lursailak kolektiboki erosten, bertan lan egingo duen laboraria zentzuzko alokairu baten truke instalatu ahal dadin. Batetik baserritarra ez denari laborantzarako aukera eskeintzen zaio eta bestetik espekulaziotik at gelditzen da lurra.

GFAM Lurrak atera zuen liburuxkan “Du grain au pain cultivons la diversite” eta “Voyage autour des blés paysans” eta Mathieu berari entzundako zenbait apunteen laguntzaz egindako sarrera kolektiboa.

3 Iruzkin

Irinak eta Urunak-ek idatzia atalean

Zer egin ama-ore soberakinekin?

Edo nola ez dugun ezer zaborretara bota beharrik…

 

Hasi baino lehenagoko oharra: oraindikan ez bazara ama-orea egitera ausartu, ez dakizu zer galtzen ari zaren. Ama-oreaz egindako ogiek zaporean, sakontasunean eta baita ere iraupenean irabazten dute (eta norberaren autoestimak ere irabazten du). Nik abisatu zaitut, gero ez ezer erreklamatu…

Hasi baino lehenagoko bigarren oharra: oraindik ez bazara ogia egitera ausartu… aurreko oharrera jo, berdin-berdin baliagarria baita.

Beno, behingoan oharrak alde batera utzita, jo dezagun gaurko sarrerako mamira.

Askotan, ama-orea freskatzen hasten garela, freskatze bakoitzean ama-ore pittat bota behar izaten dugu. Halabeharrez izaten da, bertzenaz egun pare batez ama-orea kiloka izanen genukeelako…

1. freskatzea: 20 gr. ama-ore + 20 gr. irin + 20 gr. ur = 60 gr. ama-ore

2. freskatzea: 60 gr. ama-ore + 60 gr. irin + 60 gr. ur = 180 gr. ama-ore

3. freskatzea: 180 gr. ama-ore + 180 gr. irin + 180 gr. ur = 540 gr. ama-ore

4. freskatzea: 540 gr. ama-ore + 540 gr. irin + 540 gr. ur = 1.620 gr. ama-ore

 

Gaurko sarreran ama-ore soberakin horiek baliatzeko 4 modu ezberdin proposatuko dizuet:

 

1. proposamena: lagunen artean banatu.

Dagoeneko zure lagunek jakin badakite ama-orearekin gora eta behera zabiltzala. Seguraski, haiek etxeko-ogia eta ama-orea duen ogiari buruz zenbait bakarrizketa sufritu izanen dute dagoeneko. Zenbapaitxuk, zure ogi esperimentuak jan izanen dituzte ere. Orduan, zergaitik ez duzu ama-ore soberakin hori kristalezko pote ttiki batean sartzen eta lagunen bati ematen? Haien etxera otorduren batera gonbidatzen bazaituzte, eraman ohi den arno botoilarekin batera potetxoa ere eraman dezakezu…

(Gomendioa: potetxoan pegatina paratu eta bertan gure blogaren helbidea jarri, lagungarri izanen zaiola iruditzen zait; Interneteko konekzioa badu, noski)

2. proposamena: lehortu eta larrialdietarako gorde.

Izozkailuan ere gorde zenezake, baina ni eta izozkailua ez gara batere ondo konpontzen, eta ez dut oraindik probatu.

Nola lehortzen den? Oso erraz: 2-3 egunez beharko ez duzun erretilu bat hartu eta labeko paperaz estali. Ondoren, brotxa batez ama-ore soberakina ondo-ondo hedatu paperean, geruza fin-fin-fin-fin bat lortu arte.

Ondoren, traba egingo ez dizun toki batean utzi eta asuntoaz ahantzi. Handik 2-3 egunetara itxura hau izanen du:

Beno, argazkian ikusten duzuen hori dagoeneko txiki-txiki eginda dago, poltsa batean gordetzeko prest.  Hozkailuan gordeta zenuen ama-orea hondatu zaizula? Poltsatik 3-4 pusketa txiki atera, ur epel pittat bota (epela puskak lehenago leuntzeko) eta behin leunduta, irin pittatekin nahastu. Handik ordu batzutara (ez dago ordu kopuru zehatzik), berriz biziberritua eta prest-presta izanen duzu ama-orea.

3. proposamena.

Gosaltzeko edo merendu goxo-goxo baterako tortitak prestatu: 250 gr. ama-oreari gatz pittat eta Royal legamia goilaratxo erdia bota, goilarakada olio eta azukre bana gehitu eta gorringo bat eta zuringo harrotu bat nahasi.

Olioztatutako zartain batean arrautze frijitu baten tamainako tortitak egin (alde batetik burbuilatxoak ateratzen direnean, buelta eman bertze aldea egin dadin) eta plater batean denak pilatu. Nahi diozuna bota diezaiokezu gainetik: nutella, esnegaina, fruta puskak, marmelada, kanela, siroperen bat…

Ez dut argazkirik, baina nire ahizpak ez-bairik gabe bere bizitza osoan jan duen gosaririk hoberena zela erran zuen…

Badira ere tortitak gaziak prestatzen dituztenak, baina horiek oraindik gure etxean ez ditugu probatu.

4. proposamena.

Aurreko proposamenaren harira, edozein bizkotxo egin dezakezu irinaren partez ama-orea jarriz. Nahiko sarrera luzea gelditzen ari zaidanez, zuzenean, gurean probatu genuenaren lotura utziko dizut hemen. Oso-oso goxoa zegoen: lankideei asko gustatu zitzaien eta nire lankideak, kontu hauetan, oso zorrotzak dira.

Zuek bertze proposamenen bat duzue? Baten bat bururatzen zaizue? Zer egiten duzue normalean?

13 Iruzkin

Uncategorized atalean

Ziape eta arto ogitxoak

 

Epa aspaldikoak!

Dagoeneko hilabete bat baino gehiago pasatu da Eguberriak izan direnetik eta oraindik ez nizuen erakutsia Gabon-gaueko afarirako prestatu nituen ogitxoak. Ains!

Egia erran, udaz geroztik ogi biodinamikoa egiteko legamia-ama berezi hori amaitu zitzaidanetik ez nuen ogirik egina (bai, badakit, ez dut barkamenik), baina Eguberrietara hurbiltzen ginen heinean nire ogi-sena berpizten joan zen: asteburu batez, legamia industrialaz ogi bat egin nuen, hurrengo asteburuan, ama-orea egiten hasi nintzen… eta azkenean, Gabon hauetan dozenatik gora ogi egin ditut (haziez, hazirik gabe, osoak, zuriak, hazi malteatua duen irinaz…) eta, noski, hau ere egin nuen (etxerako, lanerako, auzokoentzat, enkargu bat ere izan nuen eta dena!).

Erran dut ez nuela luzatzeko intentziorik?? Ze desastrea!

Beno ba, gauza da, Gabon-gaueko afarirako ziape (mostaza) eta arto ogitxo hauek egin nituela. Taloak egiteko arto-irin pittat banuen eta Dan Lepard-en “The art of handmade bread” liburuan kuxkuxeatzen topatu nituen. Eh! Nik ingelesezko bertsioa dut eta nire modu librean itzuli dut, beraz…

Osagaiak:

– 200 gr galirina

– 50 gr arto irina

– 3/4 goilakaradatxo bat gatz (3/4 goilakaradatxo??? txantxetan ari da Dan Lepard hau, nola demontre neurtzen da hau?? ba hori, nahi duzuen gatza bota)

– 1 goilakaradatxo ziape hauts. Nik hautsean ez dut, beraz, krema gisako hori bota nion.

– 100 gr ama-ore

-125 gr ur

– 3/4 goilakaradatxo legamia industriala. Noski, nik bezala, legami-hautsa baduzu, horren herena bota behar duzu, hau da, 1/4 goilakaradatxo bat. (3/4 goilakaradatxoaren 1/3a… no comment, noizpait Dan Lepard aurrez aurre baldin badut… goilakaradatxoen laurdenak, herenak eta erdiak neurtzen kontuko dut, hiru bat orduz…)

Beno, goilakaradatxoak neurtzen ez baduzue pazientzia guztia agortu (ze meritua!) ondoren, osagai idorrak eta likidoak nahastu behar dituzue bakoitza bere aldetik. Eta gero, dena gehitu eta pittat oratu.

10 minutuz utzi, 10 segundu oratu, 10 minutuz utzi, 10 segundu oratu, 10 minutuz utzi eta 10 segundu oratu. Aldi bakoitzean, oratzeko tokia eta bol-a arto olio goilarakada batekin igurtzi.

Ogi arrunt bat ere egin nuen aldi berean eta hemen ikus dezakezue ziapeak eta artoirinak ze kolorea ematen zion oreari:

Behin orea egina, ordubetez, toki epelean utzi.

Ordubetera, 60 gr. inguruko 8 bolatxo egin, irineztatutako erretilu batean jarri eta zapi batekin estali. Bertze 45 minutuz utzi.

Ziape hauts goilarakadatxo bat, bi goilakaradatxo ur eta olio goilarakada batekin nahastu.

Labea piztu eta 210º C-tara berotu.

Egurrezko goilara batez, bolatxo bakoitzaren erditik zanpatu, tarte fin-fina utzi arte. Kasu! Oso-oso fina izan behar du, bertzenaz labetik pasatu eta gero ez da nabarituko.

Tarte hori aurreko nahasketarekin pintatu eta berriz ere bolatxoaren bi aldeak bildu.

Bolatxo guztiak egin, labeko erretiluan jarri, uraz zipriztindu eta 20 minutuz labekatu. Gero, labea 190º C-tara jeitsi eta bertze 15-20 minutuz utzi.

On egin deizuela!

10 Iruzkin

Irunek idatzia atalean

Urtebete blogosferan!!!

2010eko urtarrilaren 1ean jarri genuen gure lehenbiziko posta, hemen, irinaketaurunak-en. Ordutik, gauza asko ikusi ditugu:

Mila-mila esker gure bloga bisitatzen duzuenoi, sarrerak prestatu dituzuen kide guztioi, komentarioak egin dituzuenoi… eta, bereziki, zorionak urte honetan ogia egiten hasi zaretenoi!!!

6 Iruzkin

Irinak eta Urunak-ek idatzia atalean