Legamiak

Legamia sukaldean nahikoa erabiltzen dugun osagaia da, baina, egia esan, legamiei buruz ez dakigu gauza handirik, eta gainera, kontzeptuak eta izenak nahastu egiten ditugu gehienetan. Atal honen helburua zalantza eta nahaste horiek argitzea da.

Dakizuen bezala, legamiak hartzidura edo fermentazioa sorrarazten duten onddo mikroskopikoak dira, eta ardoa, garagargoa eta ogia horiei esker lortzen ditugu, baina merkatuan “legamia” kontzeptupean salgai dauden legami batzuek ez dute fermentaziorik sortzen.

Legamia kimikoa eta Legamia industriala

Gure amek sukaldean erabiltzen duten legamia, bizkotxoak, tartak eta bestelako plater gozoak egiteko, guk “royal” izenez ezagutzen duguna, berez ez da legamia, legamia kimikoa baizik; hau da, bultzatzaile kimikoa da, ez dago onddoz osatuta, eta ez du hartzidurarik sortzen.

Eta orain galdetuko duzue: legamia ez bada, eta ez badu hartzidurarik sortzen, zergatik hazten dira bizkotxoak labean? Legami kimikoa bikarbonato sodikoa izan ohi da (bai, tripako mina izaten dugunean urarekin nahastuta hartzen dena). Osagai kimiko horrek, beroarekin karbono dioxidoa sorrarazten du, eta horregatik hazten dira bizkotxoak eta abar. Usadioz, bizkotxoak eta postre gozoak egiteko erabili izan den arren, legamia kimikoarekin ogiak ere egin daitezke, esaterako Irlandako soda bread tradizionala. Errezeta hori eta legamiarik gabeko beste ogien errezetak ikusi nahi badituzu, egin klik hemen eta hemen.

Legamia industriala eta Legamia naturala

Hemen zalantza eta buruhauste ugari sortzen dira. Zer da legamia industriala? Royal? Zer da legamia naturala? Okinek erabiltzen duten legamia-puska hori? Ez bata ez bestea. Ikusi berri dugun atalean azaldu dugu “royal” izenpean ezagutzen dena legamia kimikoa dela. Beraz, zer da legamia industriala eta zer da legamia naturala?

Ongi, lehen aipatu dugu legamiak onddoz osatuta daudela. Hartzidura duela milaka urte erabiltzen den teknika da, bai ardoa, garagardoa edo ogia egiteko, besteak beste. Gure ogia egiteko onddo horiek eskuratzeko moduaren arabera, bi legamia mota ditugu: legamia naturala eta legamia industriala. Legamia naturala duela mende eta erdi, legamia industriala asmatu arte, erabiltzen zen legamia-mota bakarra zen, modu naturalean sortutakoa. Gaur egun ama ore izenez ezagutzen da.

Beraz, legami naturala=ama orea.

Kontzeptu hori argitu ondoren, legamia industriala zer den azaltzea bakarrik geratzen zaigu. Legami industriala duela mende eta erdi asmatu zen gutxi gora behera, hartzidura sortzen duten osagai horiek prentsatu eta lehortzea lortu zenean. Legamia industriala da “okin-legamia” gisa ezagutzen diren bloke edo puskak, legamia fresko edo legamia prentsatu izenpean ere ezagutzen direnak.

Bloke horiek hozkailuan gorde behar dira, eta nahiko azkar erabili behar izaten dira, bestela azkar iraungitzen baitira. Gaur egun, supermerkatu gehienetan aurki daitezke, pizza-ore eta pasta freskoen ondoan, hozkailuetan.

Legamia industrialaren beste bertsio bat hauts motakoa da, legamia liofilizatua, gazteleraz “levadura seca de panadero” izenekoa, levadura de panadería izenez ere merkaturatzen dena. Legamia horrek askoz ere gehiago irauten du, paketetxoetan banatuta dator, eta ez da hozkailuan gorde behar (paketetxoa irekitzen denean bai, hotzean gorde behar da). Ogi-makinetan erabiltzen den bertsioa da hau.

Beraz, laburbilduz, legamien eskema orokorra horrelakoa izango litzateke.

OHARRA: Informazio hau (eta beste asko) ogipedian topatu dezakezue edozein momentuan.

 

26 Iruzkin

Irinak eta Urunak-ek idatzia atalean

26 responses to “Legamiak

  1. Uauuu, a zelako azalpena, zehatza, sinplea, ulerterraza, txapa kimiko teorikorik gabe, bikaina…

  2. bixigu

    Aupa Intxaurtsu:

    Pozten naiz! Testua idaztean laburra, zehatz eta ulerterraza izan zedila nahi nuen.

    Muxu bat

  3. mortxepeko

    Epa, berria naiz blog honetan eta, benetan, ikaragarria iruditzen zait. Oso oso ona!
    Legami industrial fresko hori nik puska handitan erosten dut eta txikitu ondoren izoztu egiten dut, gero behar denean erabiltzeko.

  4. juantxo

    Aupa mortxepeko,

    Legami industriala gutxitan erabili dut eta erabili dudanean hor goian 2. argazkian azaltzen den modukoa erabili izan dut.
    Behin, Eibarko okindegi batera joan nintzen ea eurek zer legami mota erabiltzen zuten galdetzera, kilo erdiko bloque bat atera zidaten eta zuk dinozun bezala, izoztuta izaten dutela esan zidan beraz, izoztu daiteke.
    Asko poztu nau blogaren inguruan idatzi duzuna, milesker!!! Jarraitu sartzen eta zerbait baliogarria ikusten baduzu hartu, horretarako dago eta.

    Muxu bat

  5. Nere postekin loturak: Brown soda bread |

  6. Nere postekin loturak: Fruitu ogi gozoa |

  7. Nere postekin loturak: Alternatibak |

  8. Nere postekin loturak: Albarikoke, almendra eta banila opiltxoak |

  9. Nere postekin loturak: San Blas opila. |

  10. Nere postekin loturak: Hokkaidoko esne ogia |

  11. Nere postekin loturak: Tomate lehor, oliba beltz eta ahuntz gazta ogia |

  12. Nere postekin loturak: Hanburgesa ogia |

  13. Nere postekin loturak: Moldeko esne ogia |

  14. Nere postekin loturak: Gurin xigortudun ogitxoak |

  15. Nere postekin loturak: Karapaixo, Garipaua, Mokotza. |

  16. Nere postekin loturak: Ciabattak |

  17. Nere postekin loturak: Dan Leparden Ahabi eta olo ogia |

  18. Nere postekin loturak: Malta ogi baltza – Malzbrot |

  19. Nere postekin loturak: Gari eta liho hazidun ogia. |

  20. Nere postekin loturak: Coca de Tomata |

  21. Nere postekin loturak: Espelta zuria eta osoko ogia |

  22. Nere postekin loturak: Kanela eta mahaspasa ogia |

  23. Nere postekin loturak: Ziape eta arto ogitxoak |

  24. Nere postekin loturak: Calzonne pizza |

  25. Nere postekin loturak: Zer egin ama-ore soberakinekin? |

  26. Nere postekin loturak: Ciabatta estiloko opilak |

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s